Ciekawy Powiat: Całowanie- bagno zakochanych?

Ciekawostki

Całowanie to wieś w Gminie Karczew. Jest znana z ogromnych torfowisk oraz intrygującej, przyjemnie brzmiącej nazwy.

By Piotr Bogucki – Praca własna, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=26876516

Całowanie to wieś w gminie Karczew. Jej historia ciągnie się aż do XVI wieku, a oprócz nazwy znana jest między innymi ze stanowiska archeologicznego oraz faktu, że właśnie tu wyhodowano w XIX wieku pierwsze polskie odmiany zmieniaków: „Syrena” oraz „Warszawa”.  Podobno miejscowość przyciąga również zakochanych.

Prehistoria

Całowanie zasłynęło w polskiej historii jako jedno z bardziej znanych stanowisk archeologicznych. Na terenach wsi odnaleziono przedmioty należące do ludów zamieszkujących polskie ziemie w epoce późnego paleolitu i mezolitu (epoka kamienia łupanego). Były to między innymi przedmioty wykonane z kamienia służące ówczesnym ludom do wykonywania prac codziennych tj. polowania, prac masarskich czy preparowania skór zwierzęcych. Znaleziska datuje się na wiek około 7 tysięcy lat p.n.e. co wskazuje że byli to ludzie przybyli na nasze ziemie tuż po ostatnim zlodowaceniu (Wurm) które zakończyło się ok. 10-11 tysięcy lat temu. Badania archeologiczne odbyły się w latach 1963-1969 pod kierownictwem Romualda Schilda.

Ziemniaki

Pod koniec XIX wieku Karol i Teodor Drewitzowie z Całowania wyhodowali pierwsze w zaborze rosyjskim rodzime odmiany ziemniaków, którym nadali nazwy „Syrena” i „Warszawa”. Na zorganizowanej w Petersburgu w 1912 Wszechrosyjskiej Wystawie Nasion i Maszyn do Czyszczenia Ziarna otrzymały Wielki Złoty Medal. W późniejszych latach w Całowaniu wyhodowano również odmiany „Białe Wczesne”, „Garwolin”, „Klio”, „Norma”, „Świder” i „Almy”.

Torfowiska

fot. Witold Pietrusiewicz

Całowanie jest znane również z dużego kompleksu torfowisk zwanego jako Bagno Całowanie. To jedno z największych torfowisk niskich na Mazowszu o powierzchni 1200 ha, położone jest na terenie Mazowieckiego Parku Krajobrazowego.

Obszar torfowiska rozciąga się na długości 15 km, osiągając szerokość ok. 3 km. Ciągnie się od Osiecka na południu, do leśniczówki Torfy na północy, mieszczącej się na terenie Karczewa. Obszar szczególnie cenny przyrodniczo jako ostoja dla zagrożonych gatunków ptaków, a także siedlisko cennej roślinności. Charakterystyczny element stanowi łańcuch kilkunastu wydm, osiągających wysokość dochodzącą do kilku metrów, z których największa, to Pękatka. Lasy zajmują niecałe 40% powierzchni.

Intrygująca nazwa

Są tacy, którzy uważają, że pochodzi od kwiatu paproci. Ta niewielka roślina, magiczne ziele, miało zwabić do panny zalotników. Należało ją zerwać w nocy, i już miało się zagwarantowaną przychylność płci przeciwnej. Zrywając należało wypowiedzieć formułkę:

Nasięźrzale
rwę cię śmiale
pięcią palcy, szóstą dłonią,
niech się chłopcy za mną gonią.
Karczmarze, owczarze, sołtysi,
a potem z całej wsi…

/Kawałko M. J., Historie ziołowe. KAW, Lublin 1986./

Jednak istota nazwy jest inna. Wieś Całowanie była dziedziczną wsią Całowańskich, obdarzoną przywilejami w 1476 przez księcia Konrada III. Całowańscy doszli do znaczenia w XVI wieku, stali się nawet właścicielami części dóbr otwockich, zapewne poprzez ożenek Serafina Całowańskiego z Anną Karczewską (1534). Jego zapewne syn, Jan Całowański, w połowie XVI w. tytułował się właścicielem Otwocka Wielkiego. Ostatni z rodu, Stanisław, w 1713 r. zapisał swe dobra zakonowi trynitarzy w Wilnie – jednak właścicielami Całowania z przyległościami stali się Bielińscy.

W 1827 r. naliczono we wsi 19 domów i 159 mieszkańców. Po upadku dóbr Bielińskich folwark całowański z przyległościami zakupił Aleksander Potocki. Odtąd do 1878 wchodził o­n w skład dóbr osieckich a jego posesorem był Antoni Wyczółkowski. Majątek następnie został zakupiony przez Karola Drewitza, rodowitego Niemca. Jego syn i następca, Teodor Drewitz urodził się w 1877 w Całowaniu i uważał się za Polaka. Pomagał pogorzelcom z Piotrowic w 1939 r. a potem nie chciał współpracować z Niemcami. Za to został przez nich aresztowany i zamordowany.

Po wojnie dobra całowańskie zostały rozparcelowane między fornali i okolicznych chłopów i tylko ocalałe, rosnące drzewa, przypominają w którym miejscu stały dworskie budynki. Do Całowania należy przysiółek o nazwie Pękatka albo Rozbitka, gdzie podobno w 1863 r. Rosjanie rozbili oddział partyzancki, skąd nazwa. W tym rejonie odkryte zostały jedne z najstarszych w Polsce znaleziska archeologiczne z epoki kamiennej, stanowiska łowców jeleni. W Całowaniu istniał także prężny ruch ludowy a podczas okupacji ruch oporu. Wieś należy do parafii warszawickiej a dzieci uczęszczają do szkoły podstawowej w Sobiekursku.

wykorzystano informacje z: Wikipedia.org, karczew.pl, parkiotwock.pl

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *