Czym jest zachowek i co warto o nim wiedzieć?

Prawnik radzi

Umiera bliski, który pozostawił testament. Okazuje się, że nie ujął Ciebie w testamencie, zapisując wszystko obcym osobom. Czy to oznacza, że nic już nie możesz zrobić? Czy masz jakieś prawa do spadku?

Gdy umierająca osoba (spadkodawca) nie pozostawia żadnego testamentu, jej krewni dziedziczą po niej ustawowo, stając się spadkobiercami. Otrzymują spadek na podstawie określonego kryterium i w określonych częściach ułamkowych. Czasem jednak zdarza się, że spadkodawca pozostawia testament. Przykładowo – po otwarciu testamentu w postępowaniu spadkowym okazuje się, że żadne z trójki jego dzieci nie otrzymało nic, natomiast całość majątku – dom – otrzymała kobieta, z którą spadkodawca przed śmiercią miał dobry kontakt. Co mogą w tym momencie zrobić dzieci? Mogą dochodzić od spadkobiercy zapłaty zachowku.

Zachowek jest to udział w spadku, który przysługiwałby Tobie, gdybyś dziedziczył bez testamentu. Jest to forma ochrony osób najbliższych spadkodawcy, które mogłyby zostać pokrzywdzone jego decyzją przyznaniu spadku tylko niektórym osobom. W ten sposób prawo zabezpiecza je na przyszłość, nawet wbrew woli zmarłego krewnego.

O zachowek mogą się starać zstępni (dzieci, wnuki, itd.), małżonek oraz rodzice spadkodawcy, jeżeli powołani byliby do spadku z ustawy. Jeśli są wśród nich osoby trwale niezdolne do pracy (niepełnosprawne, albo w podeszłym wieku) albo osoby małoletnie (np. wnuk, jeśli zmarli jego rodzice), to mogą otrzymać 2/3 udziału w spadku, który by normalnie dostali. Pozostałe osoby otrzymają tylko połowę udziału. Jak wygląda to w praktyce? Jeśli wspomniany ojciec zostawił po sobie dom o wartości 360 tys zł, normalnie dzieci dziedziczyłyby po 1/3 wartości domu, czyli równowartość 120 tys zł. A więc zachowek każdego z nich to 60 tys zł. Ale gdyby ktoś z nich był niezdolny do pracy, może starać się o 80 tys zł. Od kogo można dochodzić zachowku? Zachowku można dochodzić tylko od spadkobierców, którzy otrzymali spadek. Nie można żądać zachowku od osób które nic nie dostały.

Nie każdy jednak może starać się o zachowek. Nie otrzyma go np. rodzeństwo czy dalsi krewni. Nie otrzyma go także osoba, która rzekła się spadku, albo została wydziedziczona w testamencie. Nie otrzyma go także najbliższy, jeśli już otrzymał swoją część spadku, albo jeśli spadek odrzucił. Co ważne, wszelkie darowizny które od spadkodawcy otrzymała osoba starająca się o zachowek, zmniejszają kwotę zachowku.

Jeśli syn lub córka spadkodawcy zostaną wydziedziczeni to prawo do zachowku przechodzi na ich dzieci! Warto pamięta
, że prawo do zachowku nie jest wieczne. Roszczenie o zachowek przedawnia się z upływem 5 lat od ogłoszenia testamentu (przed sądem albo notariuszem). Jeśli więc nie otrzymałeś spadku – zastanów się, może masz prawo do zachowku.

——

Partnerem działu „Prawnik radzi” jest:

Kancelaria Radcy Prawnego Cezary Młotek
ul. Ordona 8
05-480 Karczew
biuro@kancelariamlotek.pl
tel. 723 459 628

Prawnik z wieloletnim doświadczeniem zawodowym, obejmującym m..in. pracę na uczelni wyższej, oraz w kancelarii prawnej. Posiada spore doświadczenie z zakresu prawa cywilnego, gospodarczego, rodzinnego i administracyjnego.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *